Nuclearisation of Africa - Conference in pictures
Stryder van die Mynhope Andrea Caldwell

Stryder van die Mynhope

Written by  Corne Coetzee Sunday, 21 February 2016 18:21
Rate this item
(1 Vote)

Mariette Liefferink, omgewingsaktivis, is die blondekop wat TV-kykers van die nuus, van 50/50, of van Carte Blanche dikwels op mynhope sien rondstap. Corne Coetzee het met haar gesels.

 

As 'n strydvaardige omgewingsaktivis is Mariette Liefferink 'n verrassing. Elegant, stylvol, haar uitrusting gepas vir enige raadsaal, haar stem sag en vriendelik.

In haar stylvolle sitkamer met antieke meubels sien 'n mens eerste die pragversameling wit-en-blou porselein en keramiek raak.

Geen teken van die talle toekennings wat sy en haar organisasie die afgelope agt jaar sedert sy stigting gewen het nie.

Die jongste is Rotariers lnternasionaal se hoogste eer, die Paul Harris-toekenning vir vanjaar. Dan was daar die SAB se toekenning vir Omgewingsaktivis van die Jaar in 2013 en die Kanseliersmedalje van die Noordwes-Universiteit.

Sy maak vir ons tee in Royal Albertkoppies, 'n bossie lekkerruikkruie met 'n lint vasgebind by die eetgoedjies op die silwer skinkbord.

"Nie self gemaak nie, van Woolworths," maak sy verskoning. In haar kombuis staan 'n mooi kookboek oop op 'n stander. Nee, dis vir versiering, sy kook nie meer so dikwels nie - nie meer tyd nie. Sy het altyd onthaal in haar vorige lewe en vir baie mense op 'n slag, ook gehelp met troues. Orn dit te staaf, haal sy haar ou Kook en geniet uit - hy staan bult van al die ekstra resepte daarin, met vet- en sous- en deegkolle die letsels (of medaljes) van 'n boek wat hard gewerk het.

Die onthaaldae is egter verby. Sy wy nou haar tyd aan die Federasie vir 'n Volhoubare Omgewing (FVO), waarvan sy een van die stigterslede en die uitvoerende hoof is.

Die organisasie sonder winsbejag word beskou as die prominentste van die aktivistiese dorings in die vlees van mynmaatskappye en enigiemand wat met die omgewing mors.  

Mariette is in 2013 deur die aanlynpublikasie MiningMx as een van die 100 invloedrykste mense in Afrika se mynboubedryf benoem, een van hul "Rainmakers and Potstirrers".  FVO spits horn toe op die deel van die grondwet wat oor die reg op 'n gesonde omgewing en die reg tot toegang tot inligting gaan. Die organisasie se visie is om mense wat nie weet wat hul regte is nie, daarvan bewus te maak en hulle by te staan om op die regte aan te dring. Die fokus is op die skadelike gevolge wat die bedryf op die omgewing het.

Waar ook al suurmynwater uit ou myne grondwater en riviere so besoedel dat die plante en visse vrek, en dat diere en mense wat daarvan drink spontaan kan aborteer of kanker kry, daar sien 'n mens Mariette as die gesig en hoof van die FVO.

In raadsale, kantore, lesingsale, plakkerskampe, myne se slikdamme. Dis dalk hoekom jy haar altyd deur 'n ring kan trek, om 'n teenstelling te vorm met die sake waarmee haar organisasie horn bemoei. "Ons onderwerp is maar baie onsmaaklik, 'n mens noem dit "brown issues".

Of dalk is Mariette maar net deur en deur, van blonde kop tot deftige hoehakskoene, elegant.

Haar omgewingsaktivisme het begin met 'n nie-op-my-werf-nie-storie. Shell wou in 1995 twee Ultra-brandstofhawens oorkant mekaar in haar woonbuurt in Bryanston bou. Mariette het die reus - toe nog die grootste oliemaatskappy in die land - aangevat. Eers was die bure saam met haar in die stryd, maar daar is mos so iets soos kwessie-uitputting, se sy. Toe die stryery jaar na jaar voortsleep, het mense begin moeg word vir die storie. "En dis waar een van my eienskappe inkom. Ek is 'n marathon-hardloper, ek hou aan."

Sewe jaar lank het Mariette teen Shell baklei. Sy het gou gesien dat sy haar teenstanders se taal sou moes leer. Sy het eers haar pa, magistraat Frans Maritz, se regsboeke geleen en toe haar eie bygekoop. Deesdae het sy 'n hele biblioteek van wetsboeke en sy ken die wet. En sy het die stryd gewen. Die brandstofhawens is laat vaar. Die grond wat Shell gekoop het, le steeds daar - dit het die maatskappy miljoene gekos.

Toe sy die geveg wen, het dit iets in haar wakker gemaak. Die stryd het groter geword; dit het nie net oor haar eie agterplaas gegaan nie. "Skielik was die mooi huis, die keurige onthaal, nie meer belangrik nie." Sy het ander maniere van vervulling ontdek. Omgewingsgeregtigheid vir almal het die saak geword waaraan sy

haar lewe verder sou wy. "Mense het verskillende ambisies," se sy. "Party wil finansieel suksesvol wees, ander wil akademies presteer, nog ander wil 'n verskil in mense se lewe maak."

In praktyk is die FVO se werk om fluitjies te blaas wanneer maatskappye nie reg optree nie. En dit beteken om inligting in die hande te kry en te weet wat die inligting beteken. En dit dan weer beskikbaar te stel, want almal het die reg om te weet wat in hul omgewing aangaan. 

Sy dien op meer as 20 adviserende of uitvoerende komitees en nasionale kommissies van onder meer die department van water en sanitasie, nasionale en streeksreelingskomitees, almal te doen met water of omgewing; sy is lid van verskeie navorsingsprojekte, onder meer van die Noordwes-Universiteit, en sy dien ook op die Menseregtekommissie.

Dis nie net 'n kwessie van vergaderings bywoon nie. Sy moet haar storie ken en haar boodskap oordra; sy moet praat vir die wat nie 'n stem het nie. En sy moet op optrede aandring. Elke dag is propvol. Sy werk op die oomblik daaraan om 'n simposium vir 90 afgevaardigdes wat uit Europa na Johannesburg kom, te organiseer. Die internasionale vereniging van dokters en ander gesondheidswerkers (IPPNW) het die FVO genader om hulle met die se symposium oor uraanmynbou te help. "Dis 'n groot eer vir ons," se Mariette. "Hulle het groot aansien. Hulle het in 1985 as organisasie die Nobelprys vir Vrede gewen." Die week is sy ook vir tee genooi - na Nick Holland, uitvoerende hoof van Gold Fields-mynmaatskappy. 

"Genooi, let wel!" se sy. Dis tekenend van 'n paradigma-verskuiwing, se sy. Haar verhouding met die myne was altyd konfronterend, maar dit is aan die verander. "Die situasie was lank een van wenverloor - met die myne aan die wenkant en die armes en die omgewing aan die verloorkant - maar nou begin die myne besef hulle moet in gemeenskappe terugploeg.  Hulle kan nie meer straffeloos net goud uithaal, water besoedel en van toksiese uitskot wegstap nie."

Terwyl ons gesels, lui die klokkie by haar hek. Sy verwag die loodgieter, maar dis 'n aflewering van 'n leer twee handbreedtes dik. Dis 'n nuwe omgewingsimpakstudie van 'n mynmaatskappy. Die aflewering is nog 'n bewys dat dinge aan die verander is. Vroeer is haar versoeke vir inligting dikwels ge"ignoreer, en sy moes pleit en soebat om dit te kry, dan dit waar ook al gaan haal. Nou word dit afgelewer.

Die dikke leer sal nou bestudeer moet word. Sy moet die wet ken en die dikwels tegniese taal verstaan. Sy sal sinvolle kommentaar daaroor moet skryf, soos dat die sosiale of visuele impak ook bestudeer moet word.

Daar is soms hofsake, 6f wat die FVO inisieer, 6f waar hulle ander mense bystaan. Sy is ook op 'n komitee van die Wereldgesondheidsorganisasie se Agentskap vir Navorsing oor Kanker (IARC) aangestel. "Ons gaan na hare kyk. Uraan, wat in die afval van goudmyne (en wat kanker kan veroorsaak) voorkom, akkumuleer in mense se hare," se sy.  Sy neem dikwels werkswinkels waar in arm gemeenskappe wat gewoonlik op of naby mynhope of stroomaf van besoedelde riviere woon.

Saam met die werkswinkels gaan gewoonlik 'n voedingskema - dan neem sy pakkies vrugte saam om uit te deel.  En uit haar eie sak en vir haar eie hart, kos vir die maer honde wat dikwels daar rondloop.  Soms pak die FVO 'n nuwe stryd aan, soos om die departement van water by die Openbare Beskermer aan te kla, of kriminele klagte teen oortreders van die Waterwet in te dien.

Maar van al die onvermoeide werk weet haar kleinkinders, Mila (6), Isabella (5) en klein Grace, die nuwe lentebaba, niks. Vir hulle is ouma Mariette 'n speelmaat. Hulle pak haar kas met silwer uit, en maak vir haar speel-speel tee en koek, hulle pluk kruie in die tuin en vryf dit tussen hul vingers en ruik daaraan ...

Dieselfde ouma wat more weer foutloos gegrimeer en gehakskoen tussen plate giftige geel suurmynwater gaan rondstap, of in 'n informele nedersetting oor omgewingsgeregtigheid gaan praat, of in 'n raadsaal gaan opstaan en 'n multimiljard-maatskappy gaan betig, of in 'n polisiekantoor 'n klag teen 'n myngroep gaan indien.

Geen wonder daar is nie meer tyd vir kook nie. Yk

Vrouekeur 1 Januarie 2016

 

MINING

FSE COMMENTS - Millsite Tailings Storage Facility Reclamation Project

Comments on the Millsite Tailings Storage Facility Reclamation Project: Wetland Sensitivity Mapping and Impact Assessment Freshwater Resource Assessment in the Vicinity of the Proposed Lindum Railway Decommissioning Freshwater Resource Assessment in the Vicinity of the Proposed Millsite Reclamation Surface Water Assessment Report Groundwater Assessment Report Integrated Water Use Licence Application for the Sibanye-Stillwater Rand Uranium/Cooke Operations Integrated Water and Waste Management Plan in support of the WULA   The following comments are submitted on behalf of the Federation for Sustainable Environment (FSE). The FSE is a federation of community based civil society organisations committed to the realisation of the constitutional right to an environment that is not harmful to health or well-being, and to having the environment sustainably managed and protected for future generations. Their mission is specifically focussed on addressing the adverse impacts of mining and industrial activities on the lives and livelihoods of vulnerable and disadvantaged communities who live and work near South Africa’s mines and industries.  

Presentations at the conference "Sustainable Use of Abandoned Mines in the SADC Region"

Presentations, including the FSE’s presentation, held at the conference “Linki...

Palmietkuilen Coal Mining Project Rejected

The Gauteng Department of Agriculture and Rural Development (GDARD) has refused ...

SA NEWS

Battle to save Marico's river

De Beers has secured rights to prospect for kimberlite in the sensitive catchment of Groot Marico, but residents worry that minim firms could damage their pristine river, writes Sheree Bega

Saturday Star - No holds barred in draft National Master Plan for Water

Saturday Star January 27 2018 No holds barred in draft National Master Plan for Water   Sheree Bega   South Africa’s water scarcity could rapidly get worse as supply contracts and demand escalates due to growth, urbanisation, unsustainable use, degradation of wetlands, water losses and a decline in rainfall because of climate change. This is one of the warnings contained in the new draft National Master Plan for Water and Sanitation. Based on current demand projections, the water deficit confronting the country could be between 2.7 and 3.8 billion cubic metres, a gap of about 17%, by 2030. As of July last year, according to the draft plan, South Africa has consumed more water per capita at about 237 * /c/d than the world average of around 173 * /c/d. To address crippling water shortages, desalinated sea water in coastal areas, and treated waste water, will increasingly be brought into the water mix - together with an increase in the use of groundwater. Desalination plants should “not be implemented as an emergency scheme, only to be used intermittently or during times of drought and inadequate supply from the conventional water resources,” the draft plan cautions. “These schemes are too costly to be moth-balled for any length of time.”

THE IMPACT OF MINING ON THE SOUTH AFRICAN ECONOMY AND LIVING STANDARDS

  POLITICS WEB MINING AND PEOPLE: THE IMPACT OF MINING ON THE SOUTH AFRICAN ECONOMY AND LIVING STANDARDS INTRODUCTION AND SYNOPSIS There are two ways of looking at mining in South Africa. The first is to see it as a sunset industry plagued by rising costs, technical difficulties, and political hostility. The second is to see it as an industry well positioned for a new lease of life despite all the vicissitudes. Even though the attractiveness of South Africa for mining investment has declined, the country still has the world's richest reserves of precious minerals and base metals. Companies both large and small would like to exploit these. Some are doing so despite the political threats. Even more will do so if the threats can be effectively managed or reduced. According to the Chamber of Mines, investment over the next few years could almost double in the absence of threats.

FSE’s Preliminary Comments on the Minister of Water and Sanitation’s decision to consolidate the 9 Catchment Management Agencies into one Catchment Management Agency.

  (Reg. No. 2007/003002/08) NPO NUMBER 062986-NPO PBO No. (TAX EXEMPT) 930 039 506 Postnet Suite 87 Private Bag X033 RIVONIA 2128   COMMENTS ON THE DEPARTMENT OF WATER AND SANITATION’S DECISION TO IMPLEMENT A SINGLE CATCHMENT MANAGEMENT AGENCY (CMA) TO PERFORM WATER RESOURCE MANAGEMENT FUNCTION IN THE NINE WATER MANAGEMENT AREAS.  The following comments are submitted on behalf of the Federation for a Sustainable Environment. The Federation for a Sustainable Environment (FSE) is a federation of community based civil society organisations committed to the realisation of the constitutional right to an environment that is not harmful to health or well-being, and to having the environment sustainably managed and protected for future generations. The FSE’s mission is specifically focussed on addressing the adverse impacts of mining and industrial activities on the lives and livelihoods of vulnerable and disadvantaged communities who live and work near South Africa’s mines and industries.  

WATER

SUBMISSION ON THE DWS MASTER PLAN

WRITTEN SUBMISSION ON THE DRAFT 2.6: NATIONAL WATER AND SANITATION MASTER PLAN (NW&SMP)  In this document, the Federation for a Sustainable Environment (“FSE”) submits comments on the National Water and Sanitation Master Plan, draft 2.6 (the “draft plan”).  THE FSE:  The FSE is a federation of community based civil society organisations committed to the realisation of the constitutional right to an environment that is not harmful to health or well-being, and to having the environment sustainably managed and protected for future generations. Their mission is specifically focussed on addressing the adverse impacts of mining and industrial activities on the lives and livelihoods of vulnerable and disadvantaged communities who live and work near South Africa’s mines and industries.    In accordance with the above-mentioned mission, the FSE’s comments are limited to matters pertaining to the mining industry. The FSE’s comments will be substantiated by real examples within the scope of the FSE’s experience and our active participation in a significant number of environmental impacts assessments, environmental management programme reports, water use license applications, environmental authorisations, steering committees, forums, task teams, teams of experts, academic research groups, boards, etc. over a period of 15 (fifteen years).[1] [1] Kindly note that the Legal Resources Centre assisted with this publication.

Coalition defending Mpumalanga water source area

Last week, the coalition of eight civil society and community organisations that...